زماني که با زمانه خويش نساختي و با مسند نشينان و امر بران ايشان کنار نيامدي و آنچه را جاهلان مي گويند ، جاهلانه باز نگفتي ، لاجرم به تبعيد ابدي گرفتار خواهي شد. حتي اگر جسمت در کنج منزلي در شهري ساکن باشد
حکایت همچنان باقی است
یا مقلب القلوب والابصار یا مدبر اللیل والنهار
یا محول الحول والاحوال حول حالنا إلی أحسن الحال
سی و یک سال پیش، درست در همین ایام، مردمانی که از زخم یوغ استبداد و خودکامگی به ستوه آمده بودند، برای اعتراض از وضع موجود، فریاد عدالت خواهی و آزادی سردادند و خواستار پایان دادن به ظلم و استبدادی شدند که
علیرغم مجاهدتها و جان فشانیهای نسلهای پیشین، همچنان دهها
سال بر آنها حکومت رانده بود. آنها سرانجام موفق شدند غول مخوف خودخواهی را در هم
بشکنند اما گویا به پیروزی نرسیدند. با این حال هر سال جهت بزرگداشت آن خاطره،
مراسمی شبیه جشن برپا می کنند. در خلال این سالها اشعاری سروده شد، فیلم ها ساخته
شد و به اشکال مختلف، سرنگونی استبداد و البته نه پیروزی آزادی را برای خود و
نسلهای بعد از خود به نمایش گزاردند. گرچه تا امروز صدای انقلاب در گوشها و خاطرۀ
آن در قلبها در جریان است، اما اتفاقات اخیر و حوادث پیش آمده، گویای این حقیقت است
که باز هم سایۀ ستم و استبداد بر سر اکثر مردم سنگینی می کند. هنوز هم بوی نفرت
انگیز خودکامگی استشمام می شود. اما این بار عاملان آن چه کسانی هستند؟ آیا همانها
که طاغوت دیرینه را به امید بدست آوردن آزادی پیش رو، از بین بردند؟ یا کسانی که
بعدها از این آزادی خیالی حتی نتوانستند در حد به زبان آوردن نامش، لذتی ببرند و
اندیشه و فکرشان در زیر سلطۀ استکبار، کور و خاموش شد؟ یا جوانان و کودکانی که بعد
از انقلاب رشد یافتند و عملکرد انقلابیون را خلاف آنچه پدربزرگها و مادربزرگها و
والدینشان برایشان تعریف کرده بودند، می دیدند؟ چه چیزی نمی خواستند و خواهان بدست
آوردن و جایگزین کردن چه چیزی بودند؟چرا تاریخ دوباره تکرار شد؟حقیقت انقلاب چه بود
که محقق نشد؟ آری سی و یک سال پیش نمی دانستند و اکنون نیز فراموش کرده اند که
حقیقت انقلاب، نه سرنگونی یک رژیم سیاسی و جانشینی دیگری است، بلکه انقلابی در منش
و بینش مردمان است. تا این تغییر نکند، هیچ چیز تغییر نخواهد کرد. چنانکه خالق حکیم
فرموده:« إِنَّ ٱللَّهَ لايُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا
بِأَنفُسِهِم...» (رعد-11) بلکه تنها هر چه پیش از این بوده است، همان اتفاق افتاده
. یعنی جابه جایی قدرت، بی هیچ تغییر ماهوی، از دستانی به دستانی دیگر. آنها از این
اصل غفلت کردند که اخلاق و صفات انسانها باید دگرگونی عمیق یابد تا وضع از آنچه
قبلاً بوده است تغییر پیدا کند. آنان بدی را برداشتند تا خوبی را جایگزین آن کنند،
حال آنکه در شناخت خوب و بد دچار اشتباه شدند. زیرا انبوه مردم نمی دانستند و هنوز
هم نمی دانند چه کسانی صلاح و فساد آنها را می دانند و می خواهند. آنان از منبع
عظیم الشأن خود، قرآن، غافلند که در هدایت و ایجاد تغییر از هر قدرتی، قدرتمندتر
است و فقط تمسک عملی به آن است که نجات بخش همه است. زیرا به صراحت می فرماید:«وَٱعْتَصِمُوا بِحَبْلِ ٱللَّهِ جَمِيعًا وَلاتَفَرَّقُوا وَٱذْكُرُوا نِعْمَتَ
ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنتُمْ أَعْدَآءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ
فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا...» (آل عمران-103) و دست در آویزید به
ریسمان خدا همگی شما، و فرقه فرقه نشوید و بیاد داشته باشید نعمت خدا بر خود را
آنگاه که با هم دشمن بودید، پس الفت داد دلهاتان را، پس آنگاه به سبب نعمت او
برادران یکدیگر شدید.» و در آیۀ دیگر می گوید:«
وَٱلَّذِينَ يُمَسِّكُونَ بالْكِتَـٰبِ وَأَقَامُوا ٱلصَّلَوٰةَ إِنَّا لانُضِيعُ
أَجْرَ ٱلْمُصْلِحِينَ» (اعراف- 170)و آنان که چنگ زنند به کتاب و پیوسته نماز بپا
داشته اند، همانا ما تباه نمی کنیم اجر مصلحان را. باید با قرآن مأنوس شد تا فهمید
که مفاسد بشریت را چگونه شماره می کند و انگشت روی چه صفاتی از صفات انسان می گزارد
که منشأ فساد است. ولی چه کنیم که با همه چیز سر و کار داریم، الاّ با قرآن! در همه
جا چیزهای گوناگون هست، اما تفسیر قرآن که متضمن امر و نهی الهی و اساس اصلاح بشر
است، گفته نمی شود و این در حالیست که سی و یک سال از پیروزی انقلابی می گزرد که به
نام قرآن و به دست مردم و برای آزادی متحقق شد. اکنون چرا مردم ناآگاه باشند؟! چرا
ندانند که محتویات کتابشان چیست؟! با توسل به انواع حیله ها، تهمت ها و حق پوشیها،
راه را بر روشنگریهای قرآن می بندند. یعنی هنوز استبداد از نوع دیگر آن حاکم است.
از اینجا است که تحقق آن تحول عمیق اخلاقی برای حصول آزادی و حاکمیت قانون ضروری می
نماید. مردم ایران به دلیل این جهالتها از متن کتاب خدا و ناآگاهی از تاریخ کشور
خود، محکوم به تکرار حوادث تلخ هستند و تا وقتی که نخواهند متحول شوند، هیچ گاه لذت
آزاد زیستن و آزاده بودن و طعم اجراء عدالت را نخواهند چشید. حقیقت انقلاب، یک
دگرگونی عمیق درونی است. یعنی خداخواهی، خلق خواهی، انسان دوستی، مقام انسان را
شناختن و انسانیت را در آزاد زیستن و خدمت به مردم دانستن. انسانیت انسان به احراز
صفات الهی و تجلی عملی آن در اجتماع است. خداوند فیاض مطلق است و بندگان باید
اینگونه باشند. وجودشان خیر محض باشد و از همۀ صفات رذیله مبرا. نخواهند با تضییع
حق دیگران به حق خود برسند یا به چیزی دست یابند که حقشان نیست. حفظ خصائص انسانی
را بر کسب مقامات دنیوی ترجیح دهند. اگر جهت گیری عملی جامعه برآیند رذائل اخلاقی
باشد،  به جایی نخواهیم رسید و روح استبداد
همیشه بر ما حاکم خواهد بود و استبداد زدگان، همیشه فقیر، عقب مانده، شکست خورده و
محکوم به تحمل انواع سختی ها هستند. «وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ ٱلذِّلَّةُ
وَٱلْمَسْكَنَةُ وَبَآءُو بِغَضَبٍ مِّنَ ٱللَّهِۗ » (بقره- 61) قرآن برنامۀ الهی
داده است. پس باید انقلاب در معنی و صفات متحقق گردد. اما افسوس که تا کنون سخنی از
آن انقلاب راستین در نفس و خُلق وخوی انسانها مطرح نبوده است. پیشرفت انقلاب، یعنی
توسعۀ عدالت اجتماعی، مساوات و برابری، ایثار و ازخود گزشتگی بر پایۀ آزادی و نیز
خدمت شایان به بندگان خدا و همکاری و تعاون بر بِرّ و تقوی. اینها همه رنگ باخته
اند. و اکنون یا می خواهیم در ذلت و فقر و انحطاط بمانیم، یا اینکه متحول شویم!
برای تحول راهی جز اعتصام به حبل الهی نیست. اعمال انسان در فضای عالم ماندگار و در
برهه یی از زمان آثارش منعکس، ظاهر و قائم می گردد. پس تا دوری گزیدن از صفات رذیله
و کسب صفات حمیده جامۀ عمل نپوشند، و تا صفاء و صدق و محبت و آزادگی و ایمان و
اخلاص و توکل جایگزین رذائل اخلاقی نگردد، شعارهای پر زرق و برق، گره یی از مشکلات
امروز جامعۀ ما نمی گشاید و اختیار زندگی، کشور و خودمان را نخواهیم داشت و بر
مقدرات و سرنوشتمان مسلط نخواهیم شد. اما دید جوامع امروزی به انقلاب غیر از این
است. به خصوص حکومت ها که بالطبع مخالف انقلاب اخلاقی هستند. زیرا هدف اصلی انقلاب
را سرنگونی یک حکومت می دانند که حتماً همان است که رخ داده است، از این رو در
برابر اندیشۀ لزوم ایجاد تحولات اساسی درونی و اخلاقی که بی تردید در سایۀ آزادی
های بنیادین بدست می آید، واکنش نشان می دهند و با ایجاد محدودیتها راه را بر رشد و
تعالی و توسعه می بندند و سیاست هایی چون دستگیری افراد، محدود کردن روزنامه ها،
مقابله با رسانه ها، تحدید همۀ آزادیها، عبور از همۀ قوانین و سرانجام اعمال زور و
خشونت و ارعاب را پی می گیرند. چنان که همیشه شاهد آن بوده و هستیم. ایرانیان
پیوسته در مقابل فساد ایستادگی می کرده اند. در هر نهضتی از صد سال پیش تا به امروز
فعالیت چشم گیر داشته اند. اما یک عیب گریبانگیر بوده و هست و آن اینکه دیگر فکر
نمی کنند که آنچه را که بدست آورده اند، چگونه باید نگه داشت. هنوز اختلاف در داخل
مسلمانها حتی در میان همۀ طبقات وجود دارد و فکر نکنیم که دشمنان نشسته اند یا خواب
هستند یا ما خیلی سیاست مدارتر از آنها هستیم و بیدارتر و 
نیرومندتر. در عمل اینگونه نیست و باید دانست و ایمان آورد که برنده ترین
اسلحه در برابر دشمن، تبعیت از آیات بینات قرآن است و راه، فقط اتحاد است و خلوص
نیت و پاکی، و در مقابل هواپرستی و خودخواهی را زیر پا گزاشتن و فشردن و محو و
نابود کردن.